brief aan dichters
De laatste 2 jaar heb ik, als beeldend kunstenaar, een werk gecreëerd rond het middeleeuws lied van Heer Halewijn.
U kan dit werk terugvinden op deze site.
De inhoud en de oorsprong ervan inspireerden mij om de ontbrekende schakel van het alsdan sluitend geheel, te maken.
Ik hoop dat dit onderwerp, actueel en van alle tijden, u kan boeien en u kan inspireren om een eigen dichterlike creatie naast die van Halewijn neer te zetten, en alzo het project te verheffen tot een sprankelend geheel.
Bij grondige beschouwing van dit lied, zal u merken dat de invalshoeken zeer breed zijn.
Eventueel kan u uit uw bestaande oeuvre putten.
Ik zou het zeer op prijs stellen mocht u geïnteresseerd zijn om als dichter aan het project deel te nemen.
Bij het voltooien van het project heb ik het geluk gehad dat het PoëzieCentrum en dhr. Willy Tibergien geïnteresseerd raakten om zich achter dit initiatief te zetten.
Zij zullen het poëziegedeelte professioneel in handen nemen.
Ik groet u met de meeste achting en hoop op een spoedige reactie uwentwege.
Frans Gentils
lied van heer halewijn
Heer Halewyn zong een liedekijn,
Al die dat hoorde wou bi hem zijn.
En dat vernam een koningskind,
Die was zoo schoon en zoo bemind.
Zi ging voor haren vader staen:
'Och vader, mag ik naer Halewijn gaen?'
'Och neen, gy dochter, neen, gy niet:
Die derwaert gaen, en keeren niet!'
Zy ging voor hare moeder staen:
'Och moeder, mag ik naer Halewyn gaen?'
'Och neen, gy dochter, neen, gy niet:
Die derwaert gaen, en keeren niet!'
Zy ging voor hare zuster staen:
'Och zuster, mag ik naer Halewyn gaen?'
'Och neen, gy zuster, neen, gy niet:
Die derwaert gaen, en keeren niet!'
Zy ging voor haren broeder staen:
'Och broeder, mag ik naer Halewyn gaen?'
''t Is my al eens, waer dat gy gaet,
Als gy uw eer maer wel bewaerd
En gy uw kroon naer rechten draegt!'
Toen is zy op haer kamer gegaen
En deed haer beste kleeren aen.
Wat deed zy aen haere lyve?
Een hemdeken fynder als zyde
Wat deed zy aen? Haer schoon korslyf:
Van gouden banden stond het styf.
Wat deed zy aen? Haren rooden rok:
Van steke tot steke een gouden knop.
Wat deed zy aen? Haren keirle:
Van steke tot steke een peirle.
Wat deed zy aen haer schoon blond hair?
Een krone van goud en die woog zwaer.
Zy ging al in haer vaders stal
En koos daer 't besten ros van al.
Zy zette zich schrylings op het ros:
Al zingend en klingend reed zy doort bosch.
Als zy te midden 't bosch mogt zyn,
Daer vond zy myn heer Halewyn.
Hy bondt syn peerd aen eenen boom,
De joncvrouw was vol anxt en schroom.
'Gegroet', sei hy, 'gy schoone maegd,
Gegroet', sei hy, 'bruyn oogen claer,
Comt, zit hier neer, onbindt u hair.'
Soo menich hair dat si onbondt,
Soo menich traentjen haer ontron.
Zy reden met malkander voort
En op de weg viel menig woord.
Zy kwamen al aen een galgenveld;
Daer hing zoo menig vrouwenbeeld.
Alsdan heeft hy tot haer gezeid:
'Mits gy de schoonste maget zyt,
Zoo kiest uw dood! het is noch tyd.'
'Wel, als ik dan hier kiezen zal,
Zoo kieze ik dan het zweerd voor al.
Maer trekt eerst uit uw opperst kleed.
Want maegdenbloed dat spreidt zoo breed,
Zoot u bespreide, het ware my leed.'
Eer dat zyn kleed getogen was,
Zyn hoofd lag voor zyn voeten ras;
Zyn tong nog deze woorden sprak:
'Gaet ginder in het koren
En blaest daer op mynen horen,
Dat al myn vrienden het hooren!'
'Al in het koren en gaen ik niet,
Op uwen horen en blaes ik niet..'
'Gaet ginder onder de galge
En haelt daer een pot met zalve
En strykt dat aen myn rooden hals!'
'Al onder de galge gaen ik niet,
Uw rooden hals en strijk ik niet,
Moordenaers raed en doen ik niet.'
Zy nam het hoofd al by het haer,
En waschtet in een bronne klaer.
Zy zette haer schrylings op het ros,
Al zingend en klingend reed zy doort bosch.
En als zy was ter halver baen,
Kwam Halewyns moeder daer gegaen:
'Schoon maegd, zaegt gy myn zoon niet gaen?'
'Uw zoon heer Halewyn is gaen jagen,
G'en ziet hem weer uw levens dagen.
Uw zoon heer Halewyn is dood
Ik heb zijn hoofd in mynen schoot
Van bloed is myne voorschoot rood.'
Toen ze aen haers vaders poorte kwam,
Zy blaesde den horen als een man.
En als de vader dit vernam,
't Verheugde hem dat zy weder kwam.
Daer wierd gehouden een banket,
Het hoofd werd op de tafel gezet.
persmededeling
Tentoonstelling Frans Gentils: Lied van Heer Halewijn
Van 2 december 2004 tot 4 januari 2005 loopt in Kunsthal Sint-Pietersabdij in Gent een tentoonstelling met werk van Frans Gentils.
Het centrale thema is het middeleeuwse lied van Heer Halewijn, hetgeen meteen ook de titel is van de tentoonstelling.
In de refter van de abdij wordt een servies getoond dat bestaat uit 162 borden waarop de mystiek van dit lied is uitgebeeld. Telkens gaat het om een uitgetekende variant van Halewijn, zowel als blauwbaard, gedeformeerde schurk, deom of animistisch figuur.
Halewijn is een vrouwenseriemoordenaar die in het midden van het bos een galgenveld heeft aangericht, met “menig vrouwenbeeld”. Halewijn, die door zang de vrouwen verleidt en doodt, laat zich op zijn beurt door een koningsdochter cf. Vrouwe Justitia, verleiden en onthoofden.
Het servies begint daar waar het lied stop, nl. wanneer in de laatste strofe het hoofd op de tafel wordt gezet. Het uitgebeelde is inherent aan het gegeven.
Deze laatste versregel gaat terug naar de verre oorsprong van dit lied, te zoeken bij de Kelten, die dergelijke gebruiken hadden om de viriele en intellectuele krachten van hun grootste vijanden tot zich te nemen; m.a.w. het kwaad is niet overwonnen, maar kan zich juist vermeerderen. Hoe groter de vijand, des te waardevoller zijn hoofd. Dit geldt zeker voor Halewijns hoofd. Door uit dit servies te eten neemt men de krachten van Halewijn tot zich en omdat elk bord een ander psychisch aspect toont, kan men zelf bepalen wat men zich gaat toeëigenen;
Over de psyche van Halewijn en zijn innerlijke drijfveren tot de moorden, wordt in het lied niets verteld. Hoewel er op dit gebied de voorbije eeuwen niets veranderd is, blijft de psyche van Halewijn steeds invulbaar door elk tijdsgebeuren en wordt het een brug naar het middeleeuws denken.
De figuur van Halewijn is bij het uittekenen op twee manieren benaderd.
1. Een directe veruiterlijkte psychische benadering:
De innerlijke verwrongen psyche ligt in de gelaatsuitdrukking en de plastische verhoudingen van gezicht en schedel.
2. Een animistische benadering:
Het lied zou zijn oorsprong hebben bij de Kelten, die een animistische visie hadden op de wereld. Daarom heb ik de ziel van Halewijn ook verbonden met dierlijke vormen, met bomen en takken, tot industrieel afval.
Het spanningsveld dat ontstaat door de realiteit op een animistiche manier te ervaren, is een tijdsoverstijgend element dat toelaat het verleden op een hedendaagse manier te zien en omgekeerd.
In dit werk over Halewijn tracht ik de link te leggen tussen de middeleeuwen en de huidige tijdsgeest, zoals ik die ervaar. Hierdoor ontstaan er ruimere interpretatiemogelijkheden, zeker in de context van het andere werk dat dit servies omringt: grote houtskooltekeningen op doek van 3 op 4 meter die desolate industriële sites tonen, of een reeks van 10 grote tekeningen die gebaseerd zijn op het ultieme moment van het instorten van de Twin Towers. Vermenging van stof, beton, staal, lichaamsdelen, zwarte rook en wit licht.
Omdat het verhaal van Halewijn (denken we maar aan de vrouwenseriemoordenaars) vandaag nog steeds actueel is, zal er in samenwerking met Kunst OnLine en het PoëzieCentrum in oktober een website worden opgengesteld, waarbij het project wordt voorgesteld en waarop dichters en schrijvers kunnen inhaken om hun eigen dichterlijke schriftuur of beschouwelijke mening weer te geven. Het resultaat zal tijdens de tentoonstelling ‘Lied van Heer Halewijn’ getoond worden via diaprojectie en drukwerk.
Een bij het servies horende catalogus wordt door de Sint-Pietersabdij gemaakt, die naast een aantal afbeeldingen van de borden, de meest beklijvende gedichten zal tonen waaronder die van Roger de Neef (won de Staatsprijs voor poëzie in x)
Op 11 december om 18u00 is er een nocturne, waarop de dichters hun poëzie gaan brengen, afgewisseld met muziek van het Paul Ranskwartet die de Gruuthuusmanuscripten zullen vertolken, en een rondleiding door de expositie. Het geheel wordt afgesloten met een exquis middeleeuws maal in de crypte van de abdij.
Reserveren voor dit maal kan op het nummer:
Vóór 20 november 2004.
Naar aanleiding van het Halewijnservies heeft Hans Hersele drie pianocomposities geschreven, ‘experience d’une jeune fille wallonne’, die tijdens de opening op 2 december gespeeld zullen worden door Heleen van Hoegenborgh. De opening begint om 20u00. Om het project visueel te volgen kan u vanaf 15 oktober terecht op http://halproject.kunstonline.info
Voor meer informatie kan u bellen naar 0494/17 42 34 of op www.gent.be/spa.
